Tấm thẻ đỏ phút 62 ở Anfield và vết nứt mang tên Florian Wirtz

Khoảnh khắc ấy không có bàn thắng, không có tiếng gầm. Chỉ có một cầu thủ lặng lẽ đi về phía đường hầm khi đồng hồ điểm phút 62, và một khán đài đông nghẹt bỗng nghe rõ tiếng giày mình cọ vào bê tông. Ryan Gravenberch rời sân với tấm thẻ vàng thứ hai. Tỷ số vẫn là 0-0. Đêm ấy Liverpool thua Manchester City 0-3, thất bại đầu tiên của họ ở Premier League mùa này. Nhưng điều khiến tôi ngồi lại rất lâu sau tiếng còi mãn cuộc không phải là ba bàn thua. Đó là cảm giác rằng một tấm thẻ mỏng như tờ giấy đã mở toang cánh cửa cho tất cả những gì đáng lẽ không nên xảy ra trên sân Anfield.

Trước phút 62, Manchester City chỉ tung ra được lượng bàn thắng kỳ vọng vỏn vẹn 0,16. Hàng thủ Liverpool vẫn đứng vững, vẫn bẻ gãy từng đường bóng cuối, vẫn khiến những Erling Haaland, Jérémy Doku hay Rayan Cherki phải chuyền ngang trong bế tắc. Trọng tài Chris Kavanagh rút thẻ vàng thứ hai sau một pha va chạm giữa sân. Trên sóng truyền hình, Jamie Carragher lập tức phản ứng, cho rằng trọng tài chỉ đổi ý khi thấy cầu thủ bên kia nằm đau — một lập luận chạm vào nguyên tắc hành xử đáng tranh cãi: mức độ đau của một cầu thủ vốn không phải thước đo cho mức độ nặng của một lỗi. Gary Neville, Roy Keane, Daniel Sturridge và Micah Richards ngồi cạnh ông, và cái ghế bình luận ấy biến thành một phiên tòa nhỏ. Ở bóng đá Anh, các cựu cầu thủ luôn nhanh hơn ban tổ chức trong việc kết luận.

Dựa trên kinh nghiệm theo dõi các trận đấu của tôi, tôi nhận ra một quy luật: khi một đội bóng lớn bị đuổi người, khán giả thường nhớ cú sốc chứ không nhớ cấu trúc. Họ ghi nhớ tấm thẻ, không ghi nhớ hệ thống đã sụp như thế nào.

Sau tấm thẻ, trận đấu tan chảy. Roy Keane nói Liverpool “chơi như thể bị đuổi tới bốn người”. Tôi không nhớ nổi một pha phản công nào ra hồn của đội chủ nhà trong nửa giờ còn lại. Khoảng trống mở ra khắp nơi, và Manchester City chỉ cần đi bóng vào đó.

Đây là điểm mù lớn nhất của ký ức tập thể. Người ta sẽ nhớ một thất bại 0-3 trên sân nhà, sẽ nhớ cơn giận dữ nhắm vào trọng tài, và sẽ quên rằng trong gần một giờ đồng hồ, Liverpool mới là đội chơi đúng với ý đồ của mình. Tấm thẻ đỏ đã bôi lên bức tranh ấy một lớp sơn khác. Nhưng nếu chỉ dừng ở đó, chúng ta bỏ lỡ điều thật sự đáng lo.

Vấn đề của Liverpool không nằm ở chiếc thẻ, mà ở chỗ khi bị đẩy vào thế thiếu người, họ không còn một cấu trúc nào để bấu víu. Đội bóng học cách phòng ngự bằng sự chủ động; đến lúc buộc phải phòng ngự bằng sự chịu đựng, họ không biết làm gì. Đó là dấu hiệu của một đội bóng chưa được huấn luyện cho tình huống xấu nhất.

Và trong tình huống xấu nhất ấy, người ta quay sang nhìn Florian Wirtz. Cầu thủ người Đức đến Liverpool với mức phí được nhắc tới quanh con số 170 triệu đô la. Sau sáu trận đầu tiên ở Premier League mùa này, anh có 0 bàn thắng và 1 kiến tạo. Tổng cộng sau 56 lần khoác áo đội bóng, anh có 7 bàn và 11 kiến tạo. Với một tiền vệ tấn công được trả giá ở đẳng cấp kỷ lục, những thống kê ấy vẽ nên một đường thẳng đang đi xuống chứ không phải một đường cong đang lên.

Carragher không dừng ở thống kê. Ông nói Wirtz “không nên có mặt trong đội hình Liverpool lúc này”, và đưa ra một phương án cụ thể: trả Dominik Szoboszlai về vị trí số 10. Đó là một đề xuất chiến thuật, không phải một lời mắng. Nó ngầm nói rằng vai trò hiện tại của Wirtz đang không tạo ra mối đe dọa nào — không có cú sút nào buộc thủ môn đối phương phải bay người. Mỗi pha chuyền bóng là một lời thì thầm mà chỉ ai đứng đúng chỗ mới nghe được; vấn đề là Wirtz đang đứng sai chỗ, hoặc đúng chỗ nhưng không ai nghe thấy.

Có một chi tiết ít được nhắc: cả Alexander Isak lẫn Cody Gakpo đều đang chấn thương. Carragher dùng điều đó như một lời bào chữa bị lật ngược — chính vì hai tiền đạo vắng mặt, Wirtz càng phải gánh trách nhiệm lớn hơn. Nhưng nghịch lý nằm ở chỗ khác. Trong khi những bản hợp đồng trăm triệu im tiếng, các cầu thủ trẻ từ học viện như Lewis Koumas và Victor Munoz lại để lại dấu ấn rõ hơn. Khi cầu thủ nhà chơi hay hơn cầu thủ mua, câu hỏi không còn nằm ở việc ai đá chính, mà ở việc ban tuyển dụng đã mua sai điều gì.

Kỳ chuyển nhượng không bán cầu thủ, nó bán những giấc mơ được đóng gói cẩn thận. Liverpool đã mua một giấc mơ đắt giá, và giờ họ phải sống trong căn phòng mà giấc mơ ấy chiếm mất chỗ của những người khác. Với một đội bóng vừa trải qua thay đổi huấn luyện, áp lực ấy càng nặng: vị huấn luyện viên mới không có đủ thời gian để bảo vệ một khoản đầu tư kỷ lục trước sức ép của dư luận.

Tôi tự hỏi liệu có phải chúng ta đang đặt sai câu hỏi. Người ta hỏi Wirtz có xứng với số tiền ấy không. Nhưng câu hỏi đúng hơn là: một cầu thủ được mua để tỏa sáng trong một hệ thống, và một hệ thống được xây để nâng đỡ cầu thủ — cái nào đang phản bội cái nào? Nếu Wirtz thất bại, đó có thể là lỗi của một con người. Nếu cả một mô hình mua sắm đắt đỏ cùng lúc không tạo ra kết quả, đó là lỗi của một cách nghĩ.

Anfield vẫn sẽ đầy ắp người ở trận tới. Nhưng những chiếc ghế trống trong lòng đội bóng — chỗ của Isak, của Gakpo, chỗ của một vai trò số 10 đang bỏ ngỏ — mới là thứ đang kêu vang. Ký ức của những chiếc ghế trống không nằm trên khán đài. Nó nằm ở giữa sân, nơi một cầu thủ đang loay hoay tìm chính mình.

Một thất bại ở vòng sáu chưa định hình được cả mùa giải. Nhưng cách Liverpool phản ứng với tấm thẻ đỏ phút 62 sẽ nói với chúng ta nhiều hơn mọi bảng xếp hạng: liệu họ có can đảm thừa nhận rằng vấn đề không phải là vị trọng tài, mà là chính họ.